غذاهای سنتی تنها خوراک نیستند، بلکه معرف شرایط جغرافیای، اقتصادی و اجتماعی آن شهر هم هستند. هر کشوری آداب و رسوم و سنت های ویژه خود را دارد ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست، عاداتی هرچند کوچک که نسل به نسل منتقل می شوند. بخشی از غذاهای سنتی شهرهای ایران است. تقریبا تمام استانها غذاهای خاص خود را دارند.برخی از غذاهای سنتی و اصیل ایران در تمام شهرها مشترک هستند.گاهی، همین غذاها هم در شهرهای مختلف با ترکیبات و شیوههای متفاوتی پخته میشود.
اولین غذا کباب است، کباب و غذاهای متعدد دیگری نیز در فهرست غذاهای ایرانی دیده میشود که نباید لذت خوردن آنها را از دست بدهید. تنوع غذاهای سنتی که اغلب محلی هستند و ازطعمهای متمایز و خوشمزهای برخوردارند،غذاهای مورد علاقه ما در طول سال های متمادی تغییر پیدا کرده اند. تغییرات غذای ایرانی هر چه که بوده، نتیجه امروزی اش بسیار دلپذیر است.
غذاهای سنتی عمدتا با شرایط اقلیمی و حال و هوای مردم شهرهای مختلف هماهنگی دارند.از نخستین زمانهایی که ایرانیان به مهمان نوازی خود معروف بوده اند ،سنت مستلزم پذیرایی از میهمانان یا بازدیدکنندگان تنها بهترین غذای موجود و همیشه با شکوه ترین روش ممکن است.
جغرافیا ، تاریخ و تأثیرات فرهنگی ایران تنوع مواد و روش های پخت و پز در یکی از قدیمی ترین و پیچیده ترین فرهنگ های جهان را شکل داده است.ایران در طول تاریخ مورد تهاجم های مکرر قرار گرفته است ، اما فرهنگ ، زبان و هویت خود را در طول قرن ها حفظ کرده است.
قرمه سبزی
یکی از خوراکهای ملی ایران است که معمولاً با برنج سرو میشود. قرمه سبزی ترش و پر از سبزی است. مزه این خورش باید کمی ترش باشد، ازاین رو به آن کمی لیمو عمانی خشک یا آب لیمو تازه اضافه میکنند، برای جا افتادن قرمه سبزی زمان زیادی نیاز است. در بین انواع غذا های ایرانی قرمه سبزی یا همان خورشت سبزی ایرانی ها از محبوب ترین و رایج ترین است. غذایی ایرانی از ترکیب گوشت، سبزیجات معطر، حبوبات مانند لوبیا قرمز یا لوبیای چشم بلبلی، پیاز سرخ شده، روغن، آب و ادویه به مقدار لازم تشکیل می گردد.
سبزی معطر این غذاست که آن را از دیگر غذاها در ایران متمایز می کند. سبزی هایی مثل گشنیز، تره، شنبلیله، برگ چغندر و اسفناج مدت زمانی طولانی می پزند تا به اصطلاع قرمه سبزی جا بیفتد.البته به این غذای ایرانی چاشنی به نام لیمو عمانی اضافه می کنند که فوت و فن های خودش را دارد!این غذا ایرانی برای پخت و به اصطلاح به روغن افتادن زمان زیادی نیاز دارد. در ثانی بین2 تا 5 هزار سال این غذا به شیوه های مختلف پخته شده و عمر کرده است. از یاد نبرید که کالری این غذا بسیار بسیار بالاست! قورمه سبزی هم همانند دیگر غذاها در طول تاریخ و در نقاط مختلف دستخوش تغییراتی شده است.
گاهی در آن از گوشت مرغ و اردک استفاده می کنند و گاهی هم جای لیمو در آن آب غوره می ریزند. به هر حال این غذای خوشمزه ایرانی رسمی قدیمی هم دارد و در روزی خاص در سال باید حتما پخته می شد. قرمه سبزی را در اولین شنبه آذر ماه هر سال، به صورتی ویژه و مخصوص به آن روز، می پختند. اولین شنبه آذر ماه را روز جهانی قرمه سبزی نامگذاری کرده اند. به غیر از ایرانی ها، مردم کشور آذربایجان هم رسم پختن این غذا را دارند.
خورش فسنجان
این خورش نمادین ، بخش اساسی هر منوی عروسی فارسی است. خورشت فسنجان که به طور سنتی با اردک تهیه می شود ، خورش فسنجان یکی از خورشهای اصیل ایرانی است که در طبخ آن از مغز گردوی آسیاب شده، رب انار ترش یا شیرین قطعات کوچک گوشت مرغ یا گوشت قرمز استفاده و با پلو مصرف میشود. اصالت این خوراک به استان گیلان برمیگردد. به غیر از مغز گردو که ماده اصلی فسنجان است، سایر مواد با توجه به سلیقهی آشپز یا ذائقه آن اقلیم انتخاب میشود. بهطور مثال در شمال کشور و بهخصوص در گیلان در طبخ فسنجان از گوشت پرندگان شکار استفاده میکنند. در مرکز ایران در طبخ فسنجان، گوشت قرمز بهصورت رنده شده و قل قلی ریز بهکار میرود. با اینکه شاید ظاهر زیبایی نداشته باشد، اما بهشدت خوشمزه و لذیذ است. نگران روغن روی خورش نباشید که این روغن در اثر تفت دادن و پختن گردو بهوجود آمده و سالم است.
فسنجان ریشه طولانی دارد. باستانشناسان در باقیماندههای پرسپولیس، پایتخت باستانی امپراتوری ایرانیان، سنگ نوشتههایی مربوط به 515 سال قبل از میلاد مسیح یافتهاند که در آنها لیستی از غذاهای ایرانیان وجود دارد. این لیست شامل گردو، گوشت مرغ و خروس و انار وجود دارد که مواد اولیه و اصلی طبخ فسنجان هستند.اما باید آن را به آرامی پخته کرد تا اجازه دهد طعم ها در سس شکل بگیرند. قوام آن باید ضخیم و خامه ای باشد و رنگ تقریبا سیاه باشد. طعم متمایز ترکیبی از طعم مغذی گردوهای زمینی با طعم شیرین و ترش شربت انار است. روغن زیتون ،مرغ، پیاز سفید ، گردو، نمک، آب انار، شکر
چلوکباب
کباب نقش پر اهمیتی در زندگی اکثر ایرانیها دارد و کباب انواع مختلفی دارد، مانند کباب برگ، کوبیده، بختیاری، کباب ترش، چنجه، شیشلیک، کباب برگ از لذیذترین و خوشمزه ترین کباب هاست و از گوشت گوسفند یا مغز ران گوساله تهیه می شود. کباب برگ با برنج چلو سرو شده و گوجه کبابی، فلفل کبابی، سبزی ریحان و پیاز از ملزومات اصلی این غذاست و حتما باید به صورت دورچین سرو شوند.
پس کباب از محبوب ترین غذاهای ایرانی که جایگاه ویژه ای در دل همه ما دارد، غذایی لذیذ که معمولا آن را با نام چلو کباب می شناسیم.کمتر فردی ایرانی پیدا میشودکه چلوکباب در طعم های مختلف را نخورده باشد! کباب و چلوکباب که تنها فرقش با کباب، برنج آب کش شده و یا حتی کته دمی است که با آن خورده می شود، غذای ملی ایران بهحساب میآید،
هرچند که انواع مختلفی نظیر کوبیده شامل گوشت چرخ کرده ، پیاز رنده شده، نمک و فلفل، چنجه، کباب برگ شامل تکههای گوشت گوسفند یا گوساله که با آبلیمو و پیاز و زعفران و کره طعمدارشده است یا جوجه کباب همراه با چلو و گوجه سرو میشود و بهشدت طرفداران زیادی بین ایرانیها دارد. این غذا را با برنج زعفرانی و کره و سماق و دوغ سر میکنند. پیاز خام و سبزی خوردن تازه بهخصوص ریحان نیز همراه با آن مصرف میشود.
در کنار کباب هم علاوه بر نان و یا پلوهای ساده و زعفرانی مختلف می توان انواع دسرها و مخلفاتی همچون: رب انار، ماست چکیده و یا ساده، ترشی های مختلف، سبزی ها و مخصوصا ریحون، جعفری و پیاز ساتوری شده و بسیاری از خوشمزه جات دیگر صرف کرد. این غذای ایرانی در دوره های مختلف تغییرات بسیاری داشته است.
خورش قیمه
از خوشمزه ترین غذاهای ایرانی، بسیار اصل ایرانی، خورشت قیمه است که بدون شک حداقل هر ایرانی یا چندین بار این غذا را خورده و یا آن را پخته است. با بررسی تاریخچه خورش قیمه و کمی اطلاعات و شناخت درباره این غذای خوشمزه و سنتی ایرانی می توانیم این نکته را دریابیم که این غذا در نواحی مختلف ایران به اشکال مختلفی پخته می شود و به عبارتی دیگر تبدیل به نوعی غذای بومی و شاخص در مناطق مختلف ایران شده است.
از آن جایی که طعم و مزه خورشت قیمه با ذائقه ی بیشتر افراد جور در می آید و دستور پخت ساده تری نسبت به خیلی از دیگر غذاهای رسمی دارد، که تا دلتان بخواهد در نقاط مختلف و شهرهای کشور با دستورالعمل های خاص و بومی سازی شده، پخته می شود. قیمه هم دیگر نیاز به توضیحی اضافه درباره محبوب بودنش نیست! قیمه انواع مختلفی دارد و در کل لپه، گوشت، پیاز، ادویه و رب گوجه فرنگی در آن ثابت است.
قیمه کدو
قیمه بامیه
قیمه رشتی
قیمه نثار
قیمه بادمجان
قیمه به آلو
قیمه آلو
قیمه به
قیمه نخود
دیزی سنگی آبگوشت
یکی از سنتیترین غذاهای ایرانی است که در پختن آن از گوشت، پیاز، نخود، سیبزمینی، دنبه و گوجه و رب استفاده میشود. این غذا را در دو مرحله میخورند، ابتدا آب آن را همرا با تکههای نان ترید و بقیه مواد را با گوشتکوب کاملاً له کرده و با نان و پیاز و ترشی و سبزی خوردن میل میکنند. در صورتی که آبگوشت در ظروف سنگی پخته شود، آن را دیزی سنگی مینامند.
از قدیمی ترین، لذیذترین و مقوی ترین غذاهای اصیل ایرانیست. همان گونه که از نامش پیداست، این غذا آبکی بوده و گوشت از اجزای اصلی تشکیل دهنده آن است. شاید این سوال به ذهنتان خطور کند که آبگوشت چه تفاوتی با دیزی دارد؟محتویات تشکیل دهنده دیزی و آبگوشت یکسان می باشد. در واقع هر دو یک غذا هستند. تنها تفاوتی که وجود دارد، در نحوه پخت این غذاست. رسم است که اگر آبگوشت را در منزل بپزند به آن آبگوشت و اگر در بیرون و در داخل تنور تهیه کنند، به آن دیزی بگویند. اگر مهمانی با تم سنتی برگزار می کنید، لازم است که آبگوشت را به عنوان غذای اصلی سرو کنید.
خوراک مرغ
از مجلسی ترین و اصیل ترین غذاهای ایرانی است. این غذا دستور پخت های متنوعی دارد و دست آشپز در درست کردن این غذا باز است. از جمله انواع مختلف خوراک مرغ می توان به خوراک مرغ با سس پرتقالی، فلفلی، زعفرانی، نارگیلی، سبزیجات اشاره کرد. سینه مرغ به علت کم کالری بودن به عنوان یک منبع پروتئین شناخته می شود؛ از این رو ورزشکاران می توانند خوراک مرغ رژیمی را تهیه و مصرف کنند.
ته چین
غذایی دو بخشی بوده و قسمت اصلی آن را ته دیگ زعفرانی تشکیل می دهد. بعید است در بین ایرانیان، کسی به ته دیگ نه بگوید! مخصوصا ته دیگ زعفرانی با گوشت یا مرغ. این غذا شکل ظاهری بسیار زیبا و مجلسی دارد و در مهمانی های ایرانی، بسیار پرطرفدار است.
باقالی پلو
در بین پلوهای ایرانی، باقالی پلو مجلسی ترین است. در تهیه این غذا از برنج، سبزی شوید و باقالی تازه سبز رنگ استفاده می شود. باقالی و شوید تازه تهیه کرده و تا حد امکان از باقالی منجمد و شوید خشک استفاده نکنید. گوشتی که همراه با این غذا سرو می شود، اختیاری بوده و می تواند گوشت مرغ یا گوسفند باشد. با این حال، دستور تهیه اصلی باقالی پلو با ماهیچه یا گوشت گردن عنوان شده است.
قیمه نثار
یکی از بهترین و حتی میتوان گفت لوکسترین غذاهای قزوین و البته ایران است. خلال بادام و پسته، خلال پوست پرتقال و زرشک را با هم تفت میدهند. سپس روی برنج میریزند و با گوشت سرو میکنند.
آش دوغ
یکی از محبوبترین، آشهای ایرانی است. در این آش انواع حبوبات نظیر لوبیا قزمز، عدس و نخود، برنج و دوغ چکیده میریزند. سیر داغ و پیاز داغ هم برای تزئین و هم برای خوشمزه شدن روی آش ریخته میشود. آش دوغ را در بسیاری از دیگر شهرهای ایران هم درست میکنند.
مشکوفی
یک دسر قزوینی است، البته در مازندران هم مشکوفی را میپزند. ماده اصلی مشکوفی، نشاسته است. از دیگر موادی که برای تهیه این دسر خوشطعم استفاده میشود، میتوان به زعفران، شکر، گلاب و شیر اشاره کرد.
کوفته تبریزی
از غذاهای سنتی و معروف ایرانی، کوفته تبریزی است. درست کردن کوفته مهارت زیادی میخواهد. برای تهیه کوفته تبریزی، گوشت چرخکرده، لپه، برنج و سبزی استفاده میشود. داخل کوفته هم گردو و آلو میگذارند.
خورش آلو هویج
از خورشهای محبوب آذربایجان است. برای درست کردن این خورش هم میتوان از گوشت و هم مرغ استفاده کرد. علاوه بر این، هویج، آلو، پیاز، رب، ادویه و آبلیمو از دیگر مواد تشکیلدهنده خورش آلو هویج است.
کباب بناب
غذای پرطرفدار آذری، کباب است. کلا معروف است که ترکها کباب را خوشمزه درست میکنند. در این بین کباب بناب شهرت بیشتری دارد. گوشت اعلای گوسفندی، پیاز و نمک موادی است که در تهیه کباب استفاده میشود. مهارت در درست کردن کباب به اندازه مواد اولیهاش مهم است.
آش یخ
در آذربایجان، آشهای زیادی وجود دارد اما در بین آنها آش یخ از همه خاص تر است. برای تهیه آش یخ، برنج، ماست ترش، سبزی، سیر و برگ چغندر استفاده میشود. پس از اینکه آش پخته شده، آن را از روی شعله بر میدارند و داخل یخچال میگذارند. هنگام سرو هم تکههای یخ داخل آش میریزند.
فلافل
اهواز و آبادان را هم که با فلافلهایش میشناسند. نخود پخته، ادویه و تخممرغ از اصلیترین مواد در تهیه فلافل است. این ترکیب را در روغن داخل سرخ میکنند و داخل نان ساندویچی میگذارند. اگر خواستید در اهواز فلافل بخورید، شبها به خیابان لشکرآباد این شهر سری بزنید.
نون چربی
نون چرب یا نون چربی از غذاهای مشهور دزفول در استان خوزستان است. برای تهیه این غذا یک خورش خوشمزه درست میکنند، خورشی که از گوشت، نخود، پیاز و رب درست شده است. سپس آب خورش را در یک ظرف بزرگ میریزند و نان لواش داخل ظرف میگذارند. نانها را خوب به آب خورشت که چرب هم هست، آغشته میکنند. بعد در بشقابها تکههای نان چرب شده را میگذارند و رویش خورش میریزند.
مهلبیه
دسری خوشطعم است. در ترکیب این دسر لذیذ از آرد و نشاسته ذرت، شیر، وانیل، شکر و گلاب میریزند. این دسر ترکی- عربی شباهت زیادی به فرنی دارد.
قلیه ماهی
از معروفترین غذاهای سنتی جنوب کشور است. برای تهیه این غذا از ماهی بیاستخوان استفاده میکنند. پیاز و انواع سبزیهای معطر از مهمترین مواد لازم برای تهیه قلیه ماهی است. برای ترش شدن این خوراک، داخلش تمبر هندی هم میریزند.
سمبوسه
از غذاهای معروف خوزستان است. برای تهیه این سمبوسه، ترکیبی شامل گوشت چرخکرده، سبزیجات، سیر، فلفل و رب را داخل نان لواش میپیچند. سپس در روغن داغ سرخ میکنند. سمبوسه را عموما با سس گوجه میخورند.
بریانی
مشهورترین غذای اصفهان، بریان است. بریان را هم در خانه و هم در رستورانها تهیه و سرو میکنند. بریان ترکیبی از گوشت، جگر سفید گوسفند و انواع ادویههاست. بریان خوراکی گرد و شبیه همبرگر است. علاوه بر این، مقداری آب گوشت هم در یک ظرف سرو میشود که میتوانید داخل آن هم نان بریزید و میل کنید. این آب گوشت از پخت ترکیبات بریان در آب به دست میآید.
قرمزه نخودچی
قیمه ریزه نخودچی از دیگر غذاهای سنتی اصفهان است. برای درست کردن این غذا گوشت چرخکرده را با آردنخودچی ترکیب و کوفتههای ریز از آن درست میکنند. این کوفتهها را همراه با سیبزمینی در آب و رب میپزند. این غذا را هم با نان و هم با برنج میخورند.
یخنی لوبیا
گوشت لوبیا غذایی شبیه حلیم است. برای تهیه این غذا، گوشت را به همراه سبزیجات، لوبیا، برنج و طعمدهندهها حسابی میپزند. سپس این مخلوط را میکوبند تا حالتی نرم و حلیم مانند به خود بگیرد
خورش ماست
بر خلاف نامش، دسر است؛ دسری که بین اصفهانیها خیلی طرفدار دارد. برای تهیه این دسر، گوشت را میپزند، میکوبند سپس با ماست چکیده، زعفران و شکر ترکیب میکنند. این دسر را با خلال بادام و پسته تزئین میکنند.
لوبیاپلو شیرازی
آنچه به عنوان لوبیا در این غذا استفاده میشود، لوبیا چشمبلبلی است. به غیر از لوبیا چشمبلبلی از مرغ، شوید و انواع طعمدهندهها هم در تهیه این غذا میریزند.
آش سبزی
از لذیذترین آشهای ایرانی و از غذاهای سنتی شیراز است. همان طور که از نامش پیداست در این آش انواع مختلف سبزی به فراوانی استفاده میشود. نخود، لوبیا، عدس و پیازداغ هم از دیگر موادی هستند که در این آش وجود دارند.
دو پیازه
این غذا به دوپیازه آلو هم معروف است، از غذاهای ساده و خوشمزه شیرازی است. برای تهیه این غذا، از پیاز، سیبزمینی، گوجهفرنگی و ادویه استفاده میشود. دوپیازه را میتوان به عنوان پیشغذا هم سرو کرد.
کلم پلو
معروفترین غذای شیراز کلم پلو است که البته با کلم پلوهای سایر شهرها فرق دارد. به غیر از کلم، از سبزیجات معطر، گوشت و ادویهجات در تهیه این غذا استفاده میشود. کلم پلو شیرازی را حتما با سالاد شیرازی نوش جان کنید تا از طعم و مزه آن بیشتر لذت ببرید.
شیرازی پلو
از غذاهای سنتی مخصوص استان فارس، شیرازی پلو است. شیرازی پلو شباهت بسیار زیادی به تهچین دارد. تفاوتش هم در این است که علاوه بر مرغ، در تهیه این غذا از بادمجان هم استفاده میشود.
ترشه تره
غذای گیلانی و بسیار خوشمزه است. زمانی که ترشه تره میخورید، طعم انواع سبزیهای خوشعطر را حس میکنید. آب نارنج یا آبغوره فراوان طعم ترش خوشایندی به این غذا میدهد. تخممرغ، دارچین و سیر از دیگر موادی است که برای تهیه ترشه تره مورد استفاده قرار میگیرد.
خورش آلو مسما
در خیلی از شهرهای ایران، خورشت آلو مسما را درست میکنند، البته در هر شهر به سبک خود. اما خورشت آلو مسمای گیلانی یک چیز دیگر است! این غذای ترش و خوشطعم را با آلو، قیسی، مرغ، شکر و زعفران میپزند.
اناربیج
یکی دیگر از خورشتهای لذیذ و از غذاهای سنتی گیلانی است. اناربیج شباهت زیادی با خورشت فسنجان دارد. با این تفاوت که در اناربیج از انواع سبزیجات خوشطعم هم استفاده شده است. برخی فسنجان را شیرین، برخی ترش و برخی هم ملس درست میکنند. اما اناربیج با داشتن رب یا آب انار حسابی ترش است.
مرغ شکم پر
در بسیاری از شهرهای ایران درست میکنند اما این غذا اصالتا مازندرانی است. داخل مرغ را خالی و تمیز میکنند، سپس با یک سری مواد پرش میکنند. از جمله موادی که داخل مرغ میگذارند میتوان به انواع سبزیجات، پیاز داغ، گردو، زرشک، قیسی، آلو و آب نارنج اشاره کرد. مازندرانیها به غیر از مرغ، اردک شکم پر هم میپزند.
کدوبره
یک غذای سنتی سالم و لذیذ است. کدوی سبز و سیبزمینی از اصلیترین موادی هستند که در تهیه کدوبره استفاده میشوند. گوجهفرنگی، تخممرغ، سیر و پیاز هم در کدوبره میریزند. اگر کدوبره را با کدو تازه بپزید، طعمش عالی خواهد شد.
کئی پلا
در لهجه مازنی به کدو حلوایی، کئی میگویند. در کئی پلا، علاوه بر کدو حلوایی، پیاز، گوشت چرخ کرده، برنج، زیره، زردچوبه و ادویه هم میریزند. کئی پلا غذایی سالم برای کودکان هم هست.
خورش ناردون
مازندرانیها هم مثل گیلانیها، غذای ترش فراوان دارند. خورشت ناردون از همین غذاهای ترش و خوشمزه است. برای تهیه این غذا، مرغ را سرخ میکنند. سپس با دانههای انار، رب انار، پیاز داغ، شکر و ادویه میپزند.
باقالاقاتق
یکی از سالمترین و لذیذترین غذاهای رشتی است. برای تهیه باقالاقاتق نوعی باقلای خاص که در گیلان میروید، مورد استفاده قرار میگیرد. از دیگر موادی که در تهیه این غذا به کار میرود، میتوان به سیر، تخممرغ و شوید اشاره کرد. برخی باقالاقاتق را با برنج و به عنوان غذای اصلی و برخی دیگر به عنوان پیشغذا میخورند.
میرزاقاسمی
ازغذاهای پرطرفدار گیلانی میرزاقاسمی است. این غذا هم گاهی به عنوان پیشغذا خورده میشود. بادمجان، تخممرغ، سیر فراوان و گوجهفرنگی از جمله موادی است که در ترکیب میرزاقاسمی مورد استفاده قرار میگیرد. بادمجان میرزا قاسمی را اکثرا کبابی میکنند.
سیر قلیه
ازغذاهای خوشمزه گیلانی که عطر و بویش، دل همه را میبرد، خورشت سیر قلیه است. مرغ، لپه، سیر و رب گوجه فرنگی اصلیترین موادی است که در سیر قلیه میریزند. سیر قلیه هم مثل خیلی از دیگر غذاهای گیلانی با برنج خورده میشود.