رژیم کتوژنیک نوعی رژیم غذایی است که با حذف تقریباً تمام غذاهای غنی از کربوهیدرات مانند نان و برنج و افزایش مصرف غذاهای غنی از چربیهای سالم و همچنین حفظ مقدار مناسبی پروتئین در رژیم غذایی مشخص میشود. این نوع رژیم غذایی برای کاهش وزن مفید است زیرا بدن بجای کربوهیدرات های موجود در غذا، از چربیهای خود به عنوان منبع انرژی استفاده میکند.
رژیم کتوژنیک در درجه اول برای کنترل و پیشگیری از تشنجهای صرعی توصیه میشود، اما ممکن است برای درمان چاقی، دیابت نوع ۲ و در برخی موارد سرطان نیز توصیه شود، زیرا سلولهای سرطانی در درجه اول از کربوهیدراتها تغذیه میکنند، که مواد مغذی هستند که در این نوع رژیم غذایی به مقدار کم مصرف میشوند. در اینجا نحوه عملکرد رژیم کتوژنیک برای درمان صرع یا کمک به درمان سرطان آورده شده است.
مهم است که این رژیم غذایی همیشه تحت نظارت و راهنمایی یک متخصص تغذیه انجام شود، زیرا بسیار محدودکننده است و ارزیابی کامل تغذیهای برای اطلاع از امکان اجرای ایمن آن ضروری است.
کنترل و جلوگیری از تشنج
رژیم کتوژنیک باعث تولید اجسام کتون مانند استواستات، استون و بتا-هیدروکسی بوتیرات میشود که موادی هستند که میتوانند به مغز برسند و اثر ضد تشنجی داشته باشند.
بنابراین، این رژیم غذایی باعث بهبود راندمان انرژی مغز، افزایش تولید برخی از انتقالدهندههای عصبی مهم مانند GABA، کاهش تحریکپذیری عصبی و بهبود ارتباط بین نورونها میشود.
بنابراین، رژیم کتوژنیک میتواند یک جایگزین ایمن و مؤثر برای درمان صرع مقاوم به درمان در نظر گرفته شود و میتواند به کاهش قابل توجه تعداد تشنجها در بزرگسالان و کودکان کمک کند، اما همیشه باید تحت نظر متخصص مغز و اعصاب توصیه شود.
به درمان سرطان کمک میکند
رژیم کتوژنیک ممکن است در درمان سرطان کمک کند، زیرا نشان داده شده است که در کاهش اندازه تومور و کاهش وزن مرتبط با سرطان مؤثر است.این توانایی ممکن است به دلیل مهار تومور و کاهش دسترسی به گلوکز برای ادامه رشد باشد. به همین دلیل است که رژیم کتوژنیک میتواند به عنوان مکمل درمان ضد سرطان، با توصیه یک متخصص انکولوژی، مورد استفاده قرار گیرد.
به کاهش وزن کمک میکند
رژیم کتوژنیک به دلیل اینکه چربیها و پروتئینها برای مدت طولانی در معده باقی میمانند، احساس سیری را افزایش میدهد.علاوه بر این، سرکوب اشتها ناشی از بتا-هیدروکسی بوتیرات و استون، موادی که با این نوع رژیم غذایی در بدن افزایش مییابند، میتواند به کاهش وزن کمک کند.
پیشگیری و درمان دیابت
رژیم کتوژنیک همچنین میتواند با بهبود پروفایل گلیسمی، حساسیت به انسولین و سطح هموگلوبین A1c در پلاسما، در پیشگیری و درمان دیابت نوع II نقش داشته باشد.
جلوگیری از بیماریهای قلبی عروقی
رژیم کتوژنیک میتواند به جلوگیری از بیماری های قلبی عروقی مانند تصلب شرایین یا انفارکتوس میوکارد کمک کند.در واقع، با کاهش مصرف غذاهای غنی از کربوهیدرات و افزایش مصرف پروتئین، سطح تری گلیسیرید میتواند کاهش و سطح کلسترول خوب (HDL) در خون افزایش یابد که از مشکلات قلبی جلوگیری میکند.
کنترل فشار خون
رژیم کتوژنیک، به ویژه هنگامی که در درازمدت دنبال شود، ممکن است به کاهش فشار خون در افراد مبتلا به فشار خون بالا کمک کند. در واقع، رژیمهای غذایی کم کربوهیدرات و پرپروتئین، ناهنجاریهای متابولیسم گلوکز و انسولین را اصلاح میکنند و در نتیجه فشار خون را کاهش میدهند.
کمک به درمان بیماریهای عصبی
رژیم کتوژنیک همچنین ممکن است به درمان بیماریهای عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون کمک کند، زیرا تولید اجسام کتونی را افزایش میدهد که باعث بهبود راندمان انرژی مغز و افزایش ظرفیت آنتیاکسیدانی میشود که از مغز در برابر مواد سمی مانند رادیکالهای آزاد MPP مشتق از مپریدین محافظت میکند.
به درمان تخمدان پلی کیستیک کمک میکند
برخی مطالعات نشان دادهاند که رژیم کتوژنیک میتواند به درمان سندرم تخمدان پلیکیستیک کمک کند، زیرا به طور قابل توجهی وزن را بهبود میبخشد و به تعادل سطح هورمونی و قند خون کمک می کند. سندرم تخمدان پلی کیستیک یک مشکل متابولیک شایع در زنان است که با مقاومت به انسولین ، چاقی شکمی و افزایش چربی خون مشخص میشود.
چگونه رژیم کتوژنیک را دنبال کنیم
رژیم کتوژنیک شامل کاهش شدید میزان کربوهیدرات مصرفی در رژیم غذایی روزانه است و میزان توصیه شده مصرف آن ۲۰ تا ۵۰ گرم در روز است که معادل ۱۰ تا ۱۵ درصد از کل کالری روزانه است. با این حال، این میزان بسته به سلامت هر فرد، مدت زمان رژیم و اهداف او میتواند متفاوت باشد.
برای جبران این کاهش، توصیه میشود مصرف غذاهای غنی از چربی مانند آووکادو، نارگیل، دانهها، روغن زیتون، بادام و گردو را افزایش دهید. علاوه بر این، میزان پروتئین مصرفی باید معادل 20٪ از رژیم غذایی روزانه باشد و توصیه میشود برای ناهار و شام گوشت، مرغ یا ماهی مصرف شود و تخم مرغ و پنیر در میان وعدهها گنجانده شود.
وقتی این رژیم را شروع میکنید، بدن شما یک دوره سازگاری را طی میکند که میتواند از چند روز تا چند هفته طول بکشد و در طی آن بدن به تولید انرژی از چربیها به جای کربوهیدراتها عادت میکند. بنابراین، علائمی مانند خستگی بیش از حد و سردرد ممکن است در چند روز اول ظاهر شوند، اما این علائم در نهایت پس از سازگاری بدن بهبود مییابند.
رژیم غذایی دیگری که مشابه رژیم کتوژنیک است، رژیم کم کربوهیدرات است. با این حال، تفاوت اصلی بین این دو نوع رژیم غذایی این است که در رژیم کتوژنیک، مصرف چربی برای جبران کمبود کربوهیدرات بیشتر است. رژیم کتوژنیک باید توسط پزشک و تحت نظر متخصص تغذیه دنبال شود.
غذاهای مجاز در رژیم کتوژنیک عبارتند از:
گوشت و پروتئینهای بدون چربی، مانند بوقلمون، مرغ، گوشت گاو و خوک بدون چربی و تخم مرغ؛
ماهی و غذاهای دریایی، به ویژه ماهیهای چرب مانند ماهی سالمون، ساردین و قزلآلا، ماهی مرکب و میگو؛
سبزیجات کم کربوهیدرات مانند اسفناج، کاهو، کلم بروکلی، پیاز، شاهی آبی، خیار، کدو سبز، گل کلم، گوجه فرنگی، مارچوبه، کاسنی قرمز، کلم بروکسل، کلم پاک چوی، کلم قمری یا فلفل، شاخههای بامبو یا جوانه یونجه؛
میوههای کم کربوهیدرات، مانند بلوبری، توت فرنگی، تمشک، گیلاس، نارگیل، آووکادو؛
سوسیس، مانند ژامبون خوک یا بوقلمون طبیعی؛
روغنها و چربیها، ترجیحاً انواع سالم، مانند روغن زیتون، روغن آفتابگردان، روغن انگور، روغن نارگیل و روغن آووکادو، که ممکن است شامل کره یا خامه نیز باشد؛
آجیل، مانند بادام زمینی، گردو، فندق، آجیل برزیلی، بادام، کره بادام زمینی، کره بادام یا کره بادام هندی؛
دانهها و دانههای روغنی، مانند کتان، چیا، کنجد، تخمه آفتابگردان یا زیتون؛
محصولات لبنی مانند ماست ساده یا بدون شکر ، خامه ترش، پنیر خامهای، پنیر بری، پارمزان، پنیر فتا، چدار، پنیر سوئیسی، موزارلا و پنیر آبی؛
چاشنیهایی مانند فلفل چیلی، پونه کوهی، کاری یا جعفری.
علاوه بر این، نوشیدنیهای طبیعی بدون قند ساخته شده از نارگیل، بادام یا فندق نیز میتوانند اضافه شوند.
برای مثال، برای افرادی که سابقه فشار خون بالا یا کلسترول بالا دارند، ممکن است توصیه شود از مصرف محصولاتی مانند کره، خامه و سوسیس خودداری کنند.
غذاهای ممنوعه
غذاهای ممنوعه در رژیم کتوژنیک عبارتند از:
غلات، مانند ذرت، جو دوسر، نشاسته ذرت، آرد گندم، نان، نان تست، کراکر، برنج یا ماکارونی؛
سبزیجات خشک، مانند لوبیا، نخود، عدس یا سویا؛
غدهها، مانند سیبزمینی، سیبزمینی شیرین یا کاساوا؛
غذاهایی که با شکر تهیه میشوند، مانند کیک، کلوچههای مغزدار، شکلات، آبنبات، بستنی، پای، پودینگ یا میلکشیک؛
قندهای ساده، مانند شکر سفید، شکر قهوهای یا عسل؛
نوشیدنیهای الکلی مانند آبجو، شراب، جین، رم یا سیب.
میوههایی غیر از موارد ذکر شده در بالا، مانند انواع توتها، نیز در این رژیم غذایی توصیه نمیشوند، زیرا اکثر آنها کربوهیدرات بسیار بالایی دارند.
علاوه بر این، توصیه میشود از مصرف غذاهای رژیمی حاوی شیرینکنندهها خودداری کنید، زیرا این مواد میتوانند بر میزان استون تولید شده توسط این رژیم تأثیر بگذارند، علاوه بر این، محصولات فرآوری شدهای هستند که توصیه نمیشوند.
هر زمان که غذاهای فرآوری شده مصرف میکنیم، بسیار مهم است که به اطلاعات تغذیهای آنها مراجعه کنیم تا بررسی کنیم که آیا حاوی کربوهیدرات هستند و به چه مقدار، تا از مقدار محاسبه شده برای هر روز تجاوز نکنیم.
گزینههای منو برای رژیم کتوژنیک
در اینجا جدولی برای دنبال کردن نمونهای از یک کارت رژیم غذایی کتوژنیک کامل ۳ روزه آورده شده است:
صبحانه
تخم مرغ سرخ شده با کره + موزارلا
املت تهیه شده با ۲ عدد تخم مرغ و یک نوع سبزیجات + ۱ لیوان آب توت فرنگی با ۱ قاشق چایخوری تخم کتان
اسموتی آووکادو با ماست طبیعی و نصف قاشق غذاخوری چیا
میان وعده صبحگاهی
بادام + ۳ برش آووکادو
اسموتی توت فرنگی با شیر نارگیل + ۵ عدد مغز
۱۰ عدد تمشک + ۱ قاشق غذاخوری کره بادام زمینی
ناهار/شام
ماهی سالمون با مارچوبه + آووکادو + روغن زیتون
سالاد سبزیجات با کاهو، پیاز و مرغ + ۵ عدد بادام هندی + روغن زیتون + پنیر پارمزان و دانه کنجد
کوفته قلقلی با رشته فرنگی کدو سبز و پارمزان
میان وعده عصرانه
۱۰ عدد بادام هندی + ۲ قاشق غذاخوری پودر نارگیل + ۱۰ عدد توت فرنگی
تخم مرغ سرخ شده در کره + پنیر دلمه ای
تخم مرغ همزده با پونه کوهی و پنیر پارمزان رنده شده
لازم به ذکر است که رژیم کتوژنیک باید توسط یک متخصص تغذیه تحت نظر باشد. در واقع، علاوه بر محاسبه گرم کربوهیدرات مصرفی در روز، مشاوره همچنین در مورد چگونگی بررسی میزان کربوهیدرات موجود در غذا برای جلوگیری از مصرف بیش از حد روزانه توصیههایی ارائه میدهد. علاوه بر این، از آنجایی که این یک رژیم غذایی محدود است، متخصص تغذیه ممکن است در برخی موارد مکملهای ویتامین و مواد معدنی مانند کلسیم را توصیه کند.
چه کسانی نباید از این رژیم غذایی پیروی کنند؟
رژیم کتوژنیک برای افراد بالای ۶۵ سال، کودکان و نوجوانان، زنان باردار و مادران شیرده منع مصرف دارد. همچنین افرادی که در معرض خطر کتواسیدوز هستند، مانند بیماران دیابتی نوع ۱، بیماران دیابتی نوع ۲ کنترل نشده، افراد کم وزن یا افرادی که سابقه بیماری کبدی یا کلیوی یا تغییرات قلبی عروقی مانند سکته مغزی دارند، باید از این رژیم اجتناب کنند.
ارتقاء سریع سایت در گوگل با ❌بک لینک قوی❌
مشاهده